Italiaans in Toegepaste Taalkunde van de Erasmushogeschool

Intro: waarom Italiaans studeren?

Van je passie je werk maken of werk maken van je passie

Er zijn veel goede redenen om Italiaans te gaan studeren. Houden van de mooie muzikale klanken van de taal, liefde voor het land en haar bewoners, fascinatie voor 'calcio', 'giro' en 'la gazzetta dello sport', bewondering voor kunst, mode en design liggen voor de hand. Betovering, liefde, fascinatie en nieuwsgierigheid zijn zeer goede redenen om een studie Italiaans aan te vatten. Door Italiaans te studeren kun je van je passie je werk maken en werk maken van je passie. Liefde en nieuwsgierigheid zijn de beste richtingwijzers wanneer je op het punt staat om een weg te kiezen voor het leven. Bovendien zijn er ook zakelijke redenen waarom Italiaans studeren een goede keuze is.

Een zakelijke keuze

Italiaans is een taal met een groot economisch belang voor het Nederlandstalig gebied. Italië is een belangrijke handelspartner van België: er is een druk import en exportverkeer van Italiaanse producten. Italië is in tal van sectoren een eerste klasse producent; de Made in Italy beperkt zich geenszins tot mode en design. Veel Italiaanse bedrijven hebben een aanwezigheid gezocht dichtbij de Europese instellingen. Bovendien zijn België en Italië Europese voorvechters van het eerste uur en hebben zo met elkaar een heel communicatienetwerk uitgebouwd op politiek, cultureel, administratief en juridisch vlak. Het is niet duidelijk of het komt door de fantasievolle levendigheid van de Italianen of dat het fenomeen historisch en cultureel bepaald is, in elk geval blijkt Italië een soort van politiek laboratorium te zijn en weet het zich altijd te plaatsen op de voorpagina's van internationale dag- en weekbladen. Het spreekt voor zich dat wie denkt aan een journalistieke carrière niet om Italië en bijgevolg het Italiaans heen kan. Dat Italië een belangrijk cultuurland is en het Italiaans een belangrijke cultuurtaal, behoeft geen betoog. Italiaanse kunstgeschiedenis, architectuur, literatuur, muziek, film, design en mode zijn spreekwoordelijk. Deze cultuurrijkdom heeft nood aan mensen die daarover kunnen communiceren.

Een praktische zaak

Onze opleiding in de toegepaste taalkunde richt zich op communicatieve vaardigheden in alle voornoemde domeinen. In Toegepaste Taalkunde leer je op een praktische manier Italiaanse gesproken en geschreven teksten te begrijpen, Italiaans te spreken en schrijven, Nederlandse teksten om te zetten in het Italiaans en Italiaanse teksten in Nederlands. Met en naast de taal maak je ook uitgebreid kennis met het land, de mensen, de instellingen, de economie, de cultuur en het actuele reilen en zeilen. Eens afgestudeerd kun je terecht in het bedrijfsleven, de media, de instellingen, het onderwijs of misschien ga je wel aan de slag als vertaler, tolk of journalist.

De opleiding Italiaans in Toegepaste Taalkunde

Algemeen

Vanaf het eerste jaar in de bacheloropleiding kun je Italiaans kiezen in combinatie met Deens, Duits, Engels, Frans, Nederlands of Spaans. In het derde jaar kun je deze twee talen aanvullen met een derde taal. Indien Nederlands niet tot je talenpakket hoort maar je er wel aan denkt om te gaan vertalen of journalistiek schrijven, kun je op dat moment kiezen voor Nederlands. Of omgekeerd, indien je al wel Nederlands doet, kun je dan een tweede vreemde taal kiezen. Mocht je ondertussen deze keuze nog niet hebben gemaakt, kan Italiaans ook je derde taal worden. De bachelor in toegepaste taalkunde geeft toegang tot een master in vertaalkunde, tolken of journalistiek waar Nederlands telkens de basistaal is. Op het niveau van master gaat men door met Italiaans in de vertaalkunde en tolken. Ook als men kiest voor Toegepaste Taalkunde met het oog op een master journalistiek is Italiaans een goede keuze.

Het doel van de bachelor Italiaans is studenten in drie jaar tijd te begeleiden naar een uitstekende beheersing van het Italiaans en kennis van Italië wat betreft geschiedenis, cultuur, media, politiek, economie en actuele instellingen. Daarnaast maken studenten kennis met context, bronnen en wetenschappelijke instrumenten en wordt hun kritische zin aangescherpt zodat ze voorbereid zijn om aan onderzoek te doen en verder te studeren op academisch niveau. Of met andere woorden via een praktische opleiding worden studenten opgeleid om te communiceren in het Italiaans, Italiaans in Nederlands om te zetten en omgekeerd, en daarbij krijgen ze voldoende theorie mee om zonder problemen na de bachelor en eventueel ook na de master te kiezen voor een carrière van studie en onderzoek. Een bachelordiploma is een zelfstandig diploma waarmee je al aan het werk kunt. Indien de student een leidinggevende functie ambieert, is een masterdiploma aangewezen.

Om een bacheloropleiding Italiaans aan te vatten wordt geen enkele voorkennis of voorbereiding verondersteld.

In de bachelor die minimum drie jaar duurt, krijgen de studenten van het departement Toegepaste Taalkunde de lessen praktische taalverwerving Italiaans samen met de studenten Italiaans van Taal en Letterkunde van de Vrije Universiteit Brussel. Dit is een unieke kans die het departement Toegepaste Taalkunde kan bieden aan de studenten Italiaans dankzij de locatie op de campus van de Vrije Universiteit Brussel en dankzij een optimale samenwerking tussen de vakgroepen Italiaans van beide instellingen. Naast het aanbieden van een deel gezamenlijke lessen is er voor de studenten Italiaans Toegepaste Taalkunde de mogelijkheid om te opteren voor keuzevakken Italiaans uit het pakket van Taal en Letterkunde. Deze samenwerking biedt een aantal extra mogelijkheden. De twee opleidingen zijn tegelijk ook specifiek en hebben elk hun eigen karakter.

Naast het geïntegreerd zijn op de campus van de VUB is een andere troef van de opleiding Italiaans in TTK haar aanwezigheid in Brussel. Er is in Brussel een grote, zichtbare, voelbare aanwezigheid van Italiaanse bedrijven, instellingen, culturele organisaties, politieke organisaties, media, en dus van Italië. De vakgroep Italiaans van TTK organiseert in samenwerking met die Italiaanse instellingen, organisaties en handelszaken allerlei initiatieven of geeft informatie over en moedigt studenten aan van die aanwezigheid zoveel mogelijk profijt te trekken. Er is bijvoorbeeld het Istituto Italiano di cultura (www.iicbruxelles.esteri.it) met een zeer actief, rijk en eigentijds cultureel programma. Er is de Italiaanse boekhandel annex café Piola.libri (www.piolalibri.be) die tal van culturele evenementen organiseert en waar je nooit om een babbel verlegen zit ook als er niks speciaals te doen is. Er is de Italiaanse dienst voor Buitenlandse Handel (www.ice.gov.it/estero2/bruxelles) die alle informatie over economisch Italië en haar band 3 met België in huis heeft, de vzw Sintesi (www.sintesi-cinemaitalien.be) die maandelijks een Italiaans filmprogramma realiseert en een tweejaarlijks Italiaans filmfestival, et cetera.

Bachelor Italiaans

Op het eerste niveau van de bachelor krijgen studenten in eerste semester per week 6 uur en in tweede semester 2 uur Italiaans taalverwerving (inleiding, grammatica, woordenschat, zinswendingen, schriftelijk en mondeling) zonder vertalingen in en uit het Nederlands en met de klemtoon op de praktijk. De methode is interactief en probleemoplossend. Dit eerste niveau Italiaans wordt vaak gevolgd door buitenlandse studenten voor wie Nederlands niet tot het talenpakket hoort. Naast de exclusief Italiaanse lessen zijn er in tweede semester 4 uur per week Italiaanse taalverwerving in contrastieve benadering: dit wil zeggen dat hier met meer talen wordt gewerkt maar Italiaans blijft het hoofddoel.

Op het tweede niveau wordt dit stramien verder gezet en krijgen de studenten op jaarbasis 5 uur per week Italiaanse taalverwerving waarbij nu de nadruk komt te liggen zowel op praktische toepassing als op inzicht in en bewustzijn van de taal. De studenten leren schriftelijke en mondelinge teksten te analyseren, maken kennis met typische idiomen, met grammaticale structuren, met retorische figuren, met de verschillen in het Italiaans van regio tot regio, et c. Ze blijven nog steeds vooral zelf teksten produceren zowel mondeling als schriftelijk; begrijpen en inzicht staan in functie van die vaardigheden. Daarnaast maken de studenten kennis met de taal en cultuur van Italië waarvoor 1,5 uur per week worden voorzien. Ook in dit verband worden de studenten door middel van verschillende oefeningen en het bijhouden van een portfolio aangezet tot zelfstandig werk, het maken van online oefeningen, eigen kennisuitbreiding en deelname aan Italiaanse activiteiten. In de colleges wordt steeds gestreefd naar een zo groot mogelijke variatie in de oefeningen en gewerkt met authentiek gesproken en geschreven tekstmateriaal.

Op het derde niveau krijgen de studenten op jaarbasis 2 uur per week Italiaans voor specifieke doeleinden: hier leren ze Italiaans toepassen in commerciële, zakelijke of culturele communicatie alsook in een academische context. Aan het einde van de rit kunnen studenten zowel een handelscorrespondentie voeren voor een bedrijf, de communicatie verzorgen voor een cultuurcentrum of in de toeristische branche als een paper schrijven zoals men dat doet aan de universiteit en een presentatieposter geven van een onderzoek. In het derde niveau maken de studenten kennis met vertalen, tolken en journalistieke vaardigheden en krijgen ze praktische vertaal en tolkoefeningen met Italiaans als brontaal en als doeltaal. De studenten dienen een eindwerk te schrijven voor het behalen van het diploma van bachelor. Ze kunnen deze bachelorproef schrijven voor Italiaans en een van de docenten Italiaans kiezen als promotor.

Master Italiaans

In de master zijn de vakken Italiaans geheel praktisch gericht en heten dan ook ateliers. De studenten master tolken volgen tolkateliers Italiaans/Nederlands met oefeningen in het consecutief tolken en in het simultaan tolken. De studenten master vertalen volgen vertaalateliers Italiaans/Nederlands die bestaan uit oefeningen in het vertalen van juridische teksten, economisch-maatschappelijke teksten, technisch-wetenschappelijke teksten, literaire en/of culturele teksten en oefeningen in het audio-visueel vertalen (ondertitelen en dubben). Zowel de studenten master tolken als master vertalen kunnen een masterproef schrijven respectievelijk in de tolkwetenschappen en in de vertaalkunde voor Italiaans en kiezen in dat geval een docent van de vakgroep Italiaans als begeleider.

Deel van de studie in Italië

De vakgroep Italiaans van TTK heeft sinds lang contacten en werkt samen met een aantal opleidingen in Italië. Momenteel zijn er uitwisselingscontracten afgesloten met twee universiteiten, in Perugia en in Trieste, en met een opleiding toegepaste taalkunde in een hogeschool in Milano. De studenten Italiaans kunnen gedurende 1 semester een deel van hun bacheloropleiding volgen aan een van die Italiaanse universiteiten. De universiteit van Trieste heeft in haar programma bachelor en master vertalen Italiaans en Nederlands. Idem voor de Hogeschool in Milano. Van beide instellingen komen regelmatig Italiaanse studenten een deel van hun studie volgen in het departement TTK. Aan de universiteit van Perugia kunnen studenten TTK een lessenpakket samenstellen dat overeenstemt met de te volgen vakken en dus ook op die manier een deel van hun studie in Italië volgen.

Wat na de studies

Uit de voorgaande beschrijving van het programma zal al wel gebleken zijn hoe de opleiding toegepaste taalkunde zowel praktijkgericht is als een gedegen theoretisch kader levert voor studenten die zich willen verdiepen in onderzoek en studie van taaltoepassingen. Ook is de praktijkgerichtheid zowel breed en algemeen inzetbaar als gericht op specialistische vaardigheden en zelfs beroepsgericht. Dit betekent dat afgestudeerde bachelors, en op een hoger niveau, afgestudeerde masters terecht kunnen en komen in de beroepsgebieden waar communicatie en talige expressie centraal staan. Bijvoorbeeld:

- communicatie in bedrijven

- consultancy

- communicatie in de culturele sector, in de sociale sector

- communicatie voor overheid

- administratie

- politiek

- communicatie en journalistiek in de media

Afgestudeerde masters vertalen en tolken kunnen tevens terecht in het onderwijs. Bijvoorbeeld:

- in het secundair onderwijs

- in het deeltijds sociale promotie onderwijs - in privé talenscholen

- mits behalen van de graad van doctor in het hoger onderwijs

Tenslotte zijn de afgestudeerde masters opgeleid om te vertalen of om te tolken. Ze komen vaak terecht in vertaalbureaus of in vertaaldiensten van overheid of van Europese en andere internationale instellingen. De tolken kunnen tevens een Europese of internationale carrière beogen. Zowel vertalers als tolken kunnen zich vestigen als zelfstandige. Mensen die zich specialiseren in de ondertiteling kunnen, indien ze niet zelfstandig werken, terecht in mediamaatschappijen of bij televisieomroepen. Afgestudeerden Italiaans komen vaak terecht in één van de vele Italiaanse bedrijven en instellingen die vertegenwoordigd zijn in België.

Meer weten

Indien je wenst je kennis over Italië en van de Italiaanse taal te verruimen vooraleer een beslissing te nemen omtrent de keuze van je studies, kun je deelnemen aan een van de talrijke Italiaanse culturele initiatieven of je kunt alvast een kijkje nemen op de volgende websites. Let ook op de interessante mogelijkheden tot doorklikken:

- Italiaans Instituut van Cultuur: www.iicbruxelles.esteri.it

- Italiaanse Dienst voor Buitenlandse Handel: www.ice.gov.it/estero2/bruxelles

- Italiaanse boekhandel: www.piolalibri.be

- Italiaans filmprogramma: www.sintesi-cinemaitalian.be

- www.italialibri.net (site, enkel in Italiaans, over taal, literatuur en cultuur)

- www.wuz.it (site, enkel in Italiaans, over cultuur met links naar pers, literatuur, film, muziek)

- www.guerraedizioni.it (site, enkels in Italiaans, over taal en cultuur)

Of je kunt je kennis over Italië verruimen door te lezen. Hier volgen enkele leestips van vlot leesbare werken:

Luc DEVOLDERE, Mijn Italië, Atlas, Amsterdam/Antwerpen, 2006

Tobias JONES, Het andere Italië, Amsterdam, Mouria, 2003

Marc LEIJENDEKKER, Het land van de krul. Italië achter de schermen, Prometheus/NRC Handelsblad, Amsterdam/Rotterdam, 2007

Linda OTTER, Italiaanse geheimen, Amsterdam, Atlas, 2005 Peter ROBB, Middernacht op Sicilië, Utrecht, Het Spectrum, 2000

Jan VAN DER PUTTEN, Italianen, Amsterdam/Leuven, Jan Mets/Van Halewyck, 1998

Marjon VAN ROYEN, Italië op maandag, Amsterdam, Nijgh & van Ditmar, 2005

Wie is wie?

Medewerkers vakgroep Italiaans van TTK van de Erasmushogeschool:

* Filomena Del Tin Departement TTK, Erasmushogeschool Pleinlaan 5 - 3de verdieping 1050 Brussel Tel: 02/2301260 E-mailadres: filomena.del.tin@ehb.be

* Sonja Lavaert Departement TTK, Erasmushogeschool Pleinlaan 5 - 3de verdieping 1050 Brussel Tel: 02/2301260 E-mailadres: sonja.lavaert@ehb.be TALK - Faculteit Letteren en Wijsbegeerte - Gebouw B Pleinlaan 2 1050 Brussel Lokaal: 5B.451 - gebouw B 5de verdieping Tel: 02/6293789 E-mailadres: sonja.lavaert@vub.ac.be

* Jean Paul Walraevens Departement TTK, Erasmushogeschool Pleinlaan 5 - 3de verdieping 1050 Brussel Tel: 02/2301260 E-mailadres: jean-paul.walraevens@ehb.be

Medewerkers vakgroep Italiaans van Taal en Letterkunde (TALK) en van het Interfacultair Instituut voor Talen Onderwijs (ITO) van de VUB:

* Dr. Pietro Benzoni E-mailadres: pietro.benzoni@vub.ac.be

* Thomas Hoelbeek E-mailadres: thomas.hoelbeek@vub.ac.be

* Ann Peeters E-mailadres: Ann.Peeters@vub.ac.be

* Alfonsino Soffritti E-mailadres: cinosoff@libero.it

* Dr. Dirk Vanden Berghe E-mailadres: drvdberg@vub.ac.be